Datalekken lijken tegenwoordig bijna wekelijks in het nieuws te komen. In de afgelopen maanden kregen onder meer Odido (februari 2026), Basic-Fit (april 2026), Rituals (april 2026) en Booking.com (april 2026) opnieuw te maken met beveiligingsincidenten waarbij persoonsgegevens zijn buitgemaakt.
De impact van zulke datalekken wordt steeds groter, vooral nu organisaties enorme hoeveelheden data verzamelen en bewaren. Met de opkomst van AI kunnen gestolen gegevens bovendien sneller worden gecombineerd en geanalyseerd. Daardoor wordt het eenvoudiger om mensen gericht te benaderen met phishing, identiteitsfraude of andere vormen van cybercriminaliteit. Persoonlijke informatie die ooit onschuldig leek, kan in verkeerde handen ineens veel waardevoller (en gevaarlijker) zijn.
Wat is een datalek
Een datalek ontstaat wanneer persoonlijke of vertrouwelijke gegevens in handen komen van onbevoegden. Dat kan gebeuren door een cyberaanval, maar ook door menselijke fouten of slechte beveiliging. Denk bijvoorbeeld aan gelekte wachtwoorden, e-mailadressen, betaalgegevens of kopieën van identiteitsbewijzen.
De gevolgen kunnen vervelend zijn. Criminelen kunnen deze gegevens gebruiken voor phishing, identiteitsfraude of het overnemen van accounts. Daarom is het belangrijk om een datalek serieus te nemen en te weten wat je kunt doen om jezelf te beschermen.
Maatregelen die je zelf kunt treffen
Wat kan je zelf doen om je te beschermen tegen de gevolgen van een datalek? Als individu heb je invloed op wat je met een organisatie deelt. Door bewuster om te gaan met je gegevens en kritisch te kijken naar wat echt nodig is, voorkom je dat er onnodig veel informatie over je wordt opgeslagen. Niet elke vraag die een organisatie stelt, is ook echt noodzakelijk voor de dienst die je afneemt.
Een praktische vertaling uit eigen ervaring: stel je doet een aankoop in een webwinkel. Voor de bestelling en levering is je adres en mailadres natuurlijk nodig, maar dat betekent niet automatisch dat je bijvoorbeeld ook je volledige naam en geboortedatum moet delen als dat niet relevant is voor de aankoop. Ook bij bijvoorbeeld een nieuwsbrief wordt vaak extra informatie gevraagd die geen directe functie heeft. Door alleen te delen wat echt nodig is, beperk je de hoeveelheid gegevens die wordt opgeslagen en daarmee ook de mogelijke schade als er een datalek plaatsvindt.
De spelregel is simpel: wat je niet deelt, kan ook niet uitlekken. Hoe minder gegevens ergens bekend zijn, hoe kleiner de mogelijke schade bij een datalek. Tegelijkertijd is het belangrijk om te erkennen dat sommige gegevens wel degelijk nodig zijn om gebruik te kunnen maken van diensten of producten. Die kun je dus niet altijd vermijden om te delen. Juist daarom is het verstandig om per situatie bewust af te wegen wat je wel en niet deelt, zodat je de regie zoveel mogelijk bij jezelf houdt.
Unieke mailadressen
Zoals eerder genoemd is een e-mailadres vaak noodzakelijk, bijvoorbeeld bij aankopen in webwinkels. In de praktijk zijn er verschillende manieren om met alternatieve adressen te werken, maar ze bieden niet allemaal dezelfde mate van controle en bescherming.
De meest effectieve aanpak is het gebruik van aliasdiensten of een eigen e-mailopzet met een catch-all. Hierbij komt alle e-mail van verschillende aliassen of adressen binnen op één hoofdaccount. Diensten zoals Proton Mail en Firefox Relay maken het mogelijk om per website een uniek e-mailadres aan te maken, dat je vervolgens ook weer kunt deactiveren of verwijderen wanneer dat nodig is. Dit geeft je veel controle over waar je gegevens terechtkomen en maakt het eenvoudiger om misbruik of een datalek te isoleren.
Een alternatief is het gebruik van een eigen domein met een catch-all e-mailadres. Dit is iets technischer, maar vaak goedkoper en onafhankelijker. Je kunt hiermee onbeperkt unieke adressen gebruiken zonder ze vooraf aan te maken, omdat alles automatisch in je inbox terechtkomt.
Beveilig je account
Hieronder een aantal maatregelen die je kunt nemen zodat je je data beter kunt beschermen.
- Geef alleen de nodige persoonsgegevens vrij, je geboortedatum of adres zijn niet altijd nodig. Ga per account na wat nodig is en wat niet.
- Gebruik aliassen voor e-mail (proton/ firefox relay), of (dit is goedkoper en ben je minder afhankelijk) met catch-all van je eigen domein.
- Gebruik alleen je voorletters en/of aliassen bij bestellingen.
- Gebruik voor elk account een ander wachtwoord, bij een datalek kan het voorkomen dat wachtwoorden worden buit gemaakt. Omdat veel mensen dezelfde wachtwoorden gebruiken voor verschillende accounts is het erg makkelijk binnen te komen, als er ook maar een wachtwoord bekend is. Gebruik daarom altijd een cloud of lokale wachtwoordkluis, deze kan wachtwoorden niet alleen voor je opslaan maar ook generen.
- Zorg dat je (waar mogelijk) altijd een vorm van multifactor authenticatie (MFA) aanzet. Dit zorgt voor een extra beveiligingsstap en maakt het een kwaadwillende net weer wat lastiger om bij je data te komen.
Wil je meer weten hoe je je gegevens en digitale omgeving kunt beveiligen lees dan “Online Beschermd met deze Security Maatregelen”. En wil je meer weten over Cyber Security, volg dan onze LinkedIn-pagina of bezoek onze website! Dit artikel is geschreven door Rick Konings.
